PRESS ROOM

τελευταία νέα από τα βιβλία και τους συγγραφείς μας

Ποιος είναι στην πραγματικότητα ο Μπαφομέτ;

Φεβ 9, 2021 | Blog, Άρθρα - Απόψεις

Με αφορμή την πρόσφατη έκδοση της ακαδημαϊκής μελέτης του καθηγητή του πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης Julian Strube για τον Μπαφομέτ (που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Δαιδάλεος) –την μοναδική έρευνα στην ελληνική βιβλιογραφία για το θέμα αυτό– δεν ήταν λίγοι εκείνοι που αναζήτησαν τις ρίζες αυτού του τόσο παράξενου συμβόλου. Οι απαρχές του οποίου βρίσκονται ουσιαστικά στη Γαλλία του 19ου αιώνα…

Έχοντας εμπνευστεί από το κερασφόρο gargoyle που κάθεται οκλαδόν σαν ένας άλλος Κέλτης Cernunnos στην οροφή ενός ναϊτικού διοικητηρίου στο Saint Bris le Vineux, ο Alphonse Louis Constant (γνωστός περισσότερο με το ψευδώνυμο Ελιφάς Λεβί) διακόσμησε το περίφημο βιβλίο του Dogme et Rituel de la Haute Magie (1861) με μια ερμαφρόδιτη, τραγόμορφη φιγούρα που τη βάπτισε Μπαφομέτ ή Τράγο της Μένδης.

Στο ίδιο βιβλίο, ο Λεβί σχολίασε τις χειρονομίες της φιγούρας αλλά και την παρουσία μιας πεντάκτινου στο μέτωπο του τράγου με τα εξής λόγια…

… ο τράγος στην προμετωπίδα του βιβλίου έχει το σημάδι του πενταγράμμου στο μέτωπο με τη μια άκρη στην κορυφή, ένα σύμβολο του φωτός, τα δυο του χέρια να σχηματίζουν το σημάδι του Ερμητισμού, το ένα να στρέφεται ψηλά στο λευκό φεγγάρι του Χέσεντ, το άλλο να στρέφεται χαμηλά στη μαύρη σελήνη του Γκεβούρα. Αυτό το σημάδι εκφράζει την τέλεια αρμονία του ελέους και της δικαιοσύνης.

Το ένα του χέρι είναι γυναικείο, το άλλο αρσενικό σαν τους ανδρόγυνους του Khunrath, τις ιδιότητες των οποίων θα πρέπει να ενώσουμε με αυτές του δικού μας τράγου, διότι είναι το ίδιο σύμβολο. Η φλόγα της νόησης που λάμπει ανάμεσα στα κέρατά του είναι το μαγικό φως της συμπαντικής ισορροπίας, η εικόνα της ψυχής που έχει ανυψωθεί πέρα από την ύλη, όπως η φλόγα, η οποία αν και είναι δεσμευμένη με την ύλη, λάμπει πέρα από αυτή. Το άσχημο πρόσωπο του τέρατος εκφράζει τον τρόμο του αμαρτωλού, ο οποίος, πράττοντας υλιστικά, γίνεται υπεύθυνος και ως τέτοιος θα πρέπει να τιμωρηθεί. Διότι η ψυχή είναι ευαίσθητη σύμφωνα με τη φύση της και μπορεί να βασανίζεται μονάχα όταν ασχολείται με τα υλικά. Η ράβδος που στέκεται όρθια αντί για τα γεννητικά όργανα, συμβολίζει την αιώνια ζωή…

Η ανθρωπότητα αντιπροσωπεύεται με εκείνα τα δυο στήθη και τα ανδρόγυνα χέρια αυτής της σφίγγας των απόκρυφων επιστημών.

Ο τελευταίος αυτός χαρακτηρισμός, ως σφίγγα δηλαδή των απόκρυφων επιστημών, ταιριάζει απόλυτα στην εικόνα που σκιαγράφησε ο Λεβί, καθώς αποτελεί ουσιαστικά μια νέα Ιερογλυφική Μονάδα, ένα εξ ολοκλήρου καινούριο σύμβολο, το οποίο επιδιώκει να κλείσει μέσα του όλη τη σοφία του Ερμητισμού, της Καμπαλά, του Παγανισμού αλλά και της Αλχημείας.

Η εικόνα αυτή είναι ολοκληρωτικά ένα εφεύρημα του Λεβί και αναμφίβολα –αν και αποτελεί μια εκπληκτική σύλληψη– δεν σχετίζεται ούτε στο ελάχιστο με τον Μπαφομέτ που λέγεται πως λάτρευαν οι Ναΐτες Ιππότες!

Από τους 231 αιχμάλωτους Ιππότες του Ναού που εξετάστηκαν στο Παρίσι από τις εκκλησιαστικές αρχές το 1307, οι περισσότεροι ομολόγησαν –σαφώς όχι δίχως πίεση– πως είχαν αρνηθεί τον Χριστό. Αρκετοί πάλι παραδέχτηκαν ότι είχαν ποδοπατήσει τον εσταυρωμένο. Δώδεκα ψιθύρισαν ορισμένα λόγια σχετικά με μια κάποια figura Baffometi, ενώ ένας Ναΐτης από το Μοντπεζάτ της Προβηγκίας ομολόγησε ότι λάτρευε «una image baphometique».

Η ονομασία αυτή δεν εξηγεί από μόνη της τίποτα, καθώς θα μπορούσε κάλλιστα να πρόκειται για συντακτικό λάθος κάποιου γραφέα. Εξάλλου, το όνομα Μπαφομέτ (Baphomet) δεν αναφέρετε πουθενά στα αρχικά κείμενα που συνέταξε ο βασιλιάς Φίλιππος της Γαλλίας εναντίον των Ιπποτών του Ναού.

Στην προσπάθεια λοιπόν να αποκαλυφθεί αυτό το αίνιγμα, αρκετοί μελετητές σήμερα στρέφουν την προσοχή τους στην ετυμολογία της λέξης, η οποία φαίνεται πως πηγάζει από την παλιά γαλλική Mahomed που χρησιμοποιούσαν στην Προβηγκία από το 12ο αιώνα, όταν ήθελαν να ονομάσουν τον προφήτη του Αλλάχ, τον Μωάμεθ. Όπως όμως γράφει και ο Peter Partner στο The Murdered Magicians (1982), μοιάζει παράδοξο αν όχι αδύνατο μια ολόκληρη χριστιανική αδελφότητα, που σκοπό είχε να προστατεύει τους ομόθρησκους της από τους Μωαμεθανούς, να αποδέχεται τελικά τον ανατολίτη προφήτη, λατρεύοντάς τον μάλιστα στη μορφή ενός ειδωλίου, τη στιγμή που καμία εικόνα του Μωάμεθ δεν επιτρεπόταν να κατασκευαστεί σ’ ολόκληρο το Ισλάμ!

Ο ίδιος συγγραφέας συναντά τη λέξη bafometz σε ποίημα Γάλλου τροβαδούρου του 13ου αιώνα, λέξη η οποία χρησιμοποιείται για να περιγράψει άτομο με θαυματουργικές δυνάμεις και ιδιαίτερες πνευματικές ικανότητες. Αυτό σημαίνει πως η συγκεκριμένη λέξη όχι μόνο υπήρχε αυτή καθεαυτή στη γαλλική γλώσσα αλλά χρησιμοποιούνταν και από ανθρώπους που δεν σχετίζονταν με τους Ναΐτες.

Όπως αντιλαμβάνεστε, η νεότερη χρήση του όρου Μπαφομέτ από τον Λεβί, έχει να κάνει ελάχιστα αν όχι καθόλου με το ειδώλιο των Ναϊτών. Η σύνδεση όμως έγινε και στη συνείδηση τουλάχιστον των νεαρότερων από τους αναζητητές της εποχής μας, η μπαφομετική φιγούρα έγινε συνώνυμη με την λατρεία της αντίθεσης και τον κοσμοκράτορα Διάβολο! Γεγονός βέβαια που οφείλετε σημαντικά στο έργο του Anton Szandor LaVey. Μα αυτή, είναι μια εντελώς διαφορετική ιστορία…

Γιώργος Ιωαννίδης

Μάθε περισσότερα για το σύμβολο Μπαφομέτ στο βιβλίο του Julian Strube ΜΠΑΦΟΜΕΤ